ฉี่เป็นเลือด อาการสำคัญที่ต้องใส่ใจ ก่อนสายเกินแก้

V

อาการปัสสาวะเป็นเลือดเป็นสิ่งที่หลายคนอาจมองข้ามหรือคิดว่าเป็นเรื่องชั่วคราว แต่ความจริงแล้วคือสัญญาณเตือนสำคัญที่ร่างกายกำลังบอกว่าระบบทางเดินปัสสาวะกำลังเผชิญกับความผิดปกติ การตรวจพบเลือดปนออกมาในปัสสาวะไม่ว่าจะมากหรือน้อย ถือเป็นเรื่องที่ไม่ควรนิ่งนอนใจ เพราะหากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่หาสาเหตุ อาจส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาวและนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่ยากจะแก้ไข

ฉี่เป็นเลือดเกิดจากอะไร? รวมสาเหตุที่ควรรู้

อาการปัสสาวะแล้วมีเลือดสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ตั้งแต่ภาวะที่ไม่รุนแรงไปจนถึงโรคที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน โดยสาเหตุส่วนใหญ่มักสัมพันธ์กับความผิดปกติในอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินปัสสาวะโดยตรง

สาเหตุจากระบบทางเดินปัสสาวะและต่อมลูกหมาก

ปัญหาหลักมักเกิดจากอวัยวะในระบบทางเดินปัสสาวะมีปัญหา เช่น การติดเชื้ออักเสบในกระเพาะปัสสาวะ การมีนิ่วไปขูดขีดผนังทางเดินปัสสาวะจนเกิดแผล หรือความผิดปกติของต่อมลูกหมากในเพศชายที่ขยายตัวจนกดทับท่อปัสสาวะ ทำให้เกิดการระคายเคืองและมีเลือดปนออกมาขณะขับถ่าย

สาเหตุอื่น ๆ ที่พบได้มีอะไรบ้าง?

นอกเหนือจากระบบทางเดินปัสสาวะโดยตรงแล้ว ยังมีปัจจัยอื่นที่กระตุ้นให้เกิดภาวะนี้ได้ เช่น

• การได้รับบาดเจ็บหรืออุบัติเหตุบริเวณบั้นเอวหรือท้องน้อย

• การออกกำลังกายที่หนักเกินไป เช่น การวิ่งมาราธอนหรือกีฬาที่มีการปะทะ

• ภาวะเลือดแข็งตัวผิดปกติหรือการใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด

• โรคไตชนิดต่าง ๆ เช่น ไตอักเสบ

• เนื้องอกหรือมะเร็งในระบบทางเดินปัสสาวะ

• เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ในเพศหญิง

อาการร่วมและปัจจัยเสี่ยงที่ควรสังเกต

การสังเกตอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นควบคู่ไปกับอาการฉี่เป็นเลือด จะช่วยให้เราเข้าใจสถานการณ์ได้ดีขึ้นว่าความผิดปกตินั้นมีแนวโน้มรุนแรงเพียงใด

อาการร่วมที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง?

• ปัสสาวะแสบ ขัด หรือเจ็บขณะขับถ่าย

• ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ หรือรู้สึกปวดปัสสาวะตลอดเวลาแต่ปัสสาวะออกน้อย

• มีไข้ หนาวสั่น หรืออ่อนเพลีย

• ปวดท้องน้อย ปวดสีข้าง หรือปวดหลังร้าวไปถึงขาหนีบ

• พบลิ่มเลือดปนในปัสสาวะ

• มีกลิ่นเหม็นรุนแรงในปัสสาวะ

ปัจจัยเสี่ยง

• อายุที่เพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะในผู้ชายที่อายุเกิน 40 ปี

• การสูบบุหรี่จัด ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ

• การทำงานที่ต้องสัมผัสกับสารเคมีบางชนิดเป็นประจำ

• มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคไตหรือนิ่ว

• การใช้ยาแก้ปวดหรือยาบางกลุ่มต่อเนื่องเป็นเวลานาน

• การดื่มน้ำไม่เพียงพอจนเกิดภาวะขาดน้ำ

ควรพบแพทย์เมื่อไร และตรวจรักษาอย่างไร?

การตัดสินใจเข้าพบแพทย์ช่วยให้รักษาภาวะปัสสาวะเป็นเลือดได้อย่างถูกต้อง อีกทั้งยังช่วยป้องกันไม่ให้อาการลุกลามจนกลายเป็นโรคเรื้อรังที่รักษายากในอนาคต

เมื่อไรควรรีบพบแพทย์?

ควรพบแพทย์ทันทีหากพบสีปัสสาวะเปลี่ยนไปแม้เพียงครั้งเดียว โดยเฉพาะหากมีอาการปวดรุนแรง ปัสสาวะไม่ออก มีไข้สูง หรือมีประวัติได้รับอุบัติเหตุบริเวณช่องท้อง การรอคอยเพื่อสังเกตอาการนานเกินไปอาจทำให้อาการรุนแรงขึ้นจนรักษาโรคที่ซ่อนอยู่ได้ช้า เช่น นิ่วอุดตันหรือก้อนเนื้อร้าย สำหรับบ้านที่ดูแลผู้สูงอายุซึ่งใส่ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ Certainty เป็นประจำ ผู้ดูแลควรสังเกตสีบนแผ่นผ้าอ้อมทุกครั้งที่เปลี่ยน หากพบคราบสีชมพูหรือสีแดงผิดปกติ ให้รีบพาไปพบแพทย์ทันที เพราะเป็นจุดสังเกตที่ช่วยให้พบความผิดปกติได้เร็วที่สุด

การตรวจวินิจฉัยและการรักษา

การตรวจรักษานั้นมีขั้นตอนหลัก ๆ ดังนี้

• แพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติ 

• ตรวจร่างกาย

• เก็บตัวอย่างปัสสาวะไปตรวจวิเคราะห์ 

นอกจากนี้ยังอาจมีการตรวจเพิ่มเติม เช่น การตรวจเลือดดูการทำงานของไต อัลตราซาวนด์ หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เพื่อหาสาเหตุที่แน่ชัด การรักษาจะพุ่งเป้าไปที่การแก้ปัญหาต้นเหตุ เช่น การให้ยาปฏิชีวนะเพื่อฆ่าเชื้อ การสลายนิ่ว หรือการผ่าตัดก้อนเนื้องอกตามความเหมาะสม

วิธีดูแลตัวเองและลดความเสี่ยงปัสสาวะเป็นเลือด

การดูแลสุขภาพในชีวิตประจำวันเป็นเกราะป้องกันที่ดีในการลดโอกาสเกิดความผิดปกติในระบบทางเดินปัสสาวะ ซึ่งสามารถเริ่มต้นได้ง่าย ๆ ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพียงเล็กน้อย

ปรับพฤติกรรมเพื่อลดความเสี่ยง

ควรดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายในแต่ละวันเพื่อช่วยล้างแบคทีเรียและลดการสะสมของตะกอนนิ่ว หลีกเลี่ยงการกลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน และรักษาสุขอนามัยในห้องน้ำให้สะอาดอยู่เสมอ รวมถึงการออกกำลังกายในระดับที่เหมาะสม ไม่หักโหมจนเกินไป และหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การสูบบุหรี่ เพื่อลดโอกาสการเกิดโรคในระยะยาว

อาการปัสสาวะเป็นเลือดเปรียบเสมือนสัญญาณเตือนภัยที่ร่างกายกำลังบอกให้เราหันมาใส่ใจสุขภาพระบบทางเดินปัสสาวะ การเข้ารับการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์เมื่อพบความผิดปกติ จะช่วยให้เราได้รับแนวทางการรักษาที่ตรงจุด ปลอดภัย และป้องกันไม่ให้อาการเล็กน้อยกลายเป็นปัญหาใหญ่ในอนาคต และอย่าลืมว่าการหมั่นสังเกตสีปัสสาวะทุกครั้งที่เข้าห้องน้ำหรือตอนเปลี่ยนผ้าอ้อม คือด่านแรกของการป้องกันที่เราทำได้เองทุกวัน

คำถามที่พบบ่อย

Q: ปัสสาวะมีเลือดปนหายเองได้ไหม

A: ในกรณีที่ปัสสาวะมีเลือดปนมาจากการออกกำลังกายหนักหรือการระคายเคืองชั่วคราว อาการอาจดีขึ้นเองหลังพักผ่อน แต่โดยทั่วไปไม่ควรวางใจ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจให้แน่ใจว่าไม่ได้เกิดจากโรคแฝงที่อันตราย

Q: อาการปัสสาวะเป็นเลือดเกิดจากอะไร

A: อาการปัสสาวะเป็นเลือดเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ นิ่ว ต่อมลูกหมากโต การบาดเจ็บ หรือโรคไต ซึ่งแต่ละสาเหตุต้องใช้วิธีการวินิจฉัยและรักษาที่แตกต่างกันออกไปตามความเหมาะสม ดังนั้นเมื่อมีอาการควรเข้าพบแพทย์เพื่อทำการรักษาที่เหมาะสม

Q: ฉี่เป็นเลือดห้ามกินอะไร

A: เมื่อมีอาการฉี่มีเลือดไม่มีอาหารที่ห้ามเด็ดขาด แต่ควรหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์และอาหารรสจัดหากมีการติดเชื้อ และเน้นดื่มน้ำสะอาดให้มากขึ้นเพื่อช่วยขับล้างระบบทางเดินปัสสาวะให้เป็นปกติ

Q: ฉี่เป็นเลือดเป็นมะเร็งอะไร

A: อาการฉี่แล้วมีเลือดนั้นเกิดขึ้นได้จากหลาย ๆ สาเหตุ แต่ไม่สามารถบอกได้ชัดเจนว่าเป็นสัญญาณของมะเร็งอะไร จนกว่าจะได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ เพื่อยืนยันผล ไม่ควรสรุปเอาเองเด็ดขาด

Q: ปัสสาวะเป็นเลือดในผู้หญิงอันตรายไหม

A: เมื่อผู้หญิงปัสสาวะแล้วเป็นเลือดอันตรายพอ ๆ กับในผู้ชาย ส่วนใหญ่มักพบสาเหตุจากการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ แต่ก็อาจเกิดจากโรคทางนรีเวชหรือโรคไตได้เช่นกัน จึงควรเข้ารับการตรวจหาสาเหตุที่ชัดเจนเสมอ

Source: medparkhospital.com, praram9.com, drsuntchai.com, siphhospital.com